تبليغاتX
۩ ۩ ۩____ کوچه هفت پیچ ____ ۩ ۩ ۩ - سینما رکس و راز زودمرگی هنرمند ایرانی
اتاف شعر علیرضا طبیب زاده
 چندی پیش وبلاگ دوست نویسنده ام لیلا صادقی را ورق می زدم که یکباره چشمم روی واژه ی "سینما رکس" ایستاد. در حین خواندن متن، ذهنم برگشت به ۳۰ سال پیش،  شب ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ که در خانه با خانواده نشسته بودیم و این خبر را از رادیو  شنیدیم

سینما رکس آبادان آتش گرفت و تمامی تماشاگران که در آرامش مشغول تماشای فیلم بودنددر آتش سوختند. 

                                                                       

این دردناکترین واقعهء دوران انقلاب 57 ایران بود.  تعداد قربانیان این حادثه، بنا به روایت رسمی دولت وقت، 377 نفر بود که بعداً به 430 نفر افزایش پیدا کرد. مسئولان گورستان آبادان صحبت از بیش از 600 جسد سوخته می‌کنند که به حقیقت نزدیکتر است چون بنا به گفتهء مسئولان فروش بلیت، برای آن سئانس در آن شب، بیش از 650 بلیت فروخته شده بود. 

به هر حال پس از ۳۰ سال،  تفاوت بین تفکر آن نسل و نسل جوان امروز در این است که لیلا  اشاره می کند:         

    شاید پرسش نسل قبل این بود که چرا سینما رکس سوخت، اما پرسش این نسل این است که سینما رکس چرا پس از انهدام دیگر ساخته نشد، چرا تخریب شد و چرا از ذهن‌ها پاک شد. . .

لیلا از مشاهدات اش می نویسد: 
قصه شب (فیلمی از عباس امینی) از شب‌هایی روایت می‌کند که آدم‌هایی می‌سوختند نه در کوره‌های آدم سوزی، بلکه در کوره‌های خودسوزی. آدم‌هایی که در قصه شب سوختند، دیگران نبودند، بلکه خود ما بودیم یا اعضای خانواده ما. ما خود بودیم که روبه روی هم می‌سوختیم، تکه‌های بدن ما بود که جزغاله می‌شد و روی هم می‌افتاد کف سینمایی که قرار بود روایت کند قصه دیگران را. اما این قصه ما بود. گاهی آدم‌ها وقتی قصه ای را می‌شنوند، باور ندارند که قصه خودشان است و برای اینکه نترسند یا گریه نکنند، می‌گویند بابا اینا همه اش فیلمه. اما قصه شب، روایت مستندی بود از کسانی که شاید دیگر مهم نباشد چرا قربانی شدند، بلکه اهمیت این داستان این بود که عده‌ای از میان ما کم شدند. بدون اینکه توی هیچ تقویمی ثبت شوند، بدون اینکه یادشان زنده نگه داشته شود.

اما به نظر می‌رسد در جشنواره فیلم کوتاه دوباره یادی از این خود یا دیگر سوزی شده است، اما چرا نمایش این فیلم با اخلال مواجه شد؟ اکران اول آن ساعت 9:30 صبح بود که قاعدتاً همه در آن ساعت یا با پتوها و بالشت های خود درگیرند یا با دفتر و دستک اداره و کار و کارفرما. تکرار آن در آخرین روز قبل از اختتامیه بود که بعد از ده دقیقه نمایش، فیلم را قطع کردند و گفتند آنتراک. به نظر چندان دلچسب نمی‌آید که وسط یک کنش فرهنگی و یک ادعای فرهنگی دهان پرکن که توی جهان به آن افتخار می‌کنیم و می‌گوییم ما هم مثل همه جای دنیا کارهای فرهنگی می‌کنیم، برای یک آگهی تبلیغاتی که گویا هواخوری بینندگان است، نمایش یک فیلم را قطع کنیم، در صورتی که می‌شد بعد از هواخوری نمایش فیلم را آغاز کرد. بعد از ده دقیقه که دوباره به سالن برای دیدن ادامه فیلم وارد شدیم، دوباره ده دقیقه از فیلم که گذشت، صدایی در سالن فریاد زد که کارگردان فیلم را دارند می‌برند پاسگاه. روی پرده آدم ها می‌سوختند و بیرون از پرده آدم‌های دیگری. شاید برای همین است که می گویم حادثه سینما رکس یک خودسوزی ناخواسته بود. یک خودسوزی اجباری. شاید بشود گفت که هنرمندان ایرانی نیز با نوشتن، فیلم ساختن و کار کردن در فضایی ناامید کننده، هر لحظه در حال خودسوزی هستند و این یکی دیگر از رازهای زودمرگی هنرمند ایرانی است.

 ...و من می اندیشم که فاجعه ها به چه رنگ های متفاوتی در پیرامون مان اتفاق می افتند و چه زود فراموش می شوند... 

به هر روی، از ۳۰ سال پیش ، از آن شب تابستانی و داغ...  و از آن بهت مزاحم خود را بیرون می کشم و می آیم تا همین ۱۰ سال پیش... که پرویز صیاد با تاتر " محاکمه ی سینما رکس" وارد کپنهاک شد و در اولین شب نمایش آن دوباره عمیقن به یاد آن فاجعه افتادم...و این محاکمه، همان شب در ذهن ام ، به این شعر تبدیل شد که: 

 

نمایش در نمایش (محاکمه سینما رکس)    از دفتر شعر " فراسوی انتظار" -  کپنهاک 13-8-1998

 

شبی بود و   /  دمی بود و   /  فضایی غرق درابهام                                                                                                                                                                                                        نمایش در نمایش                                                                                                                  در حجاب عقده های تلخ بی فرجام

 

رهایان،                                                                                                                                    خیره بر تصویر های ترس 

جدایان،                                                                                                                             حسِ دلسوزانه،

انبوه لبان لرزان و                                                                                                             احساس تپیدن،                                                                                                                رخت از دلها،  چه غمگینانه بر بسته

 

 گذر از بطن دهلیزِ خروش آتش و فریاد،                                                                                 آنهایی که می رفتند                                                                                                                          و آنهایی که می ماندند

 

 ترس، خواری!                                                                                                                       ترس،                                                                                                                                 اما انتظار سخت یاری                                                                                                      شاهدان مرگ و مجری ها...                                                                                                      و قربانی به مسلخ می رود اینک

 

 شبی بود  و                                                                                                                      دمی بود و             تمامی...                                                                                                                                 و یک نقطه به پایان شروعی

شاید اما ...                                                                                                                            خط آغازی به دنیای رها بودن

 ماندنی ها                                                                                                                      رُسته در سیلاب استدلالُ                                                                                                                وجدان گدازنده    

و دم هایی که می میرند                                                                                                                            می پوسند                                                                                                                      می رویند                                   

                                             وپاسخ ها که می کوبند

 

حدیثِ مرگ تدریجی                                                                                                            تقاص ماندن و دیدن                                                                                                       شکست روز در شبهای ناخفتن                                                                                                 و شبها حامل اندیشه های تلخ و جانفرسا ست

 

به چشم انداز                                                                                                                  درهای عظیم اژدها خو                                                                                                            و ره هایی که جوف سالیان را سخت می کاوند

 

به شبهایی که می آیند،                                                                                                         درد ناتمام ما،                                                                                                                    طبق ها از سخن دارند                                                                                                            و این ما،                                                                                                                                ماندنی ها!                                                                                                         همه در امتداد خسته ی رفتن،

                                 کجا رفتن،

                                          نرفتن،

                                             باز گشتن    

 و احساس گناه گنگ و گردنده،                                                                                                کلید این معما را                                                                                                                    به چل تاقِ عظیم نامرادی ها ،
                                       سبب ها                                                                                       چه ویرانگر می آویزیم

 

 

شب ِ رفتن،                                                                                                                    شبی بودُ  و  /   دمی بود و  /   تمامی...

 برای ما ،                                                                                                                           چه شبها و....   چه دَم ها و ....                                                                                                                           جوابِ ناتمامی.

 

 

با تشکر از لیلا صادقی گرامی برای نگاه زیبایش به پیرامون.

 

+ نوشته شده در  Mon 2 Mar 2009ساعت 11 PM  توسط علیرضا طبیب زاده | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
کوچه ی شعر علیرضا طبیب زاده
____CopyRight ©2002 ____

پیوندهای روزانه
پروفایل در فرهنگ دات اورگ
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر 1390
شهریور 1390
اسفند 1389
دی 1389
مهر 1389
شهریور 1389
مرداد 1389
تیر 1389
خرداد 1389
اسفند 1388
بهمن 1388
دی 1388
آبان 1388
مهر 1388
شهریور 1388
تیر 1388
خرداد 1388
اردیبهشت 1388
فروردین 1388
اسفند 1387
بهمن 1387
دی 1387
آذر 1387
آبان 1387
مهر 1387
شهریور 1387
مرداد 1387
تیر 1387
اردیبهشت 1387
فروردین 1387
اسفند 1386
بهمن 1386
دی 1386
آبان 1386
مهر 1386
شهریور 1386
آرشيو
پیوندها
نقاشی های دیجیتالی ع.ط در سایت کارگاه
حق بیان و کشتن قلم
کارهای جدید علیرضا .ط در سایت های دیگر
___________________________
3 شعر در " صحنه ها"
ارزش اندیشیدن
شب صاعقه، دست در دستِ کور
هزاره ی سوم - گر بخواهی اما...
نداهای ایران
مقاله - آواز ذات پرنده است
شعر جدید در رندان
در زلال شعر
حالا چی صدف جان
مقاله - سانسور و فیلترینگ
روزی مـــی آیــــد که...
از کــــــاف تا نــــــون
از بنفشه تا خاکستر
قمــر در عقـرب
باکــــی نیست
امــروز مـــوذی
نصف می شوی از من!
نقد اجمالی 3 کتاب من در روشنگری
تــــور تــــــار
قله نــــشین
18 شــــــعر
آیا می شود
سلام ابریشمین
مدینه ی فاضـله
شعر در رندان
خیابان بی تــه
رقص مرگ کاج
3 شــــــــــــعر
هرگز نرفته ای
"وبلاگی" به جمعه رفت
______________________________
سهراب سـپهری
احمد شــاملو
فروغ فرخزاد
بزرگ علوی
صادق چــوبک
صــادق هــــدایت
احـــــــمد کســــروی
غلامحســـین ســـاعدی
فردوسـی
سـعدی
حافظ
مسعود سعد سلمان
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM